Prenta út Tengt efni Litir og lita-samsetningar. Bæklingar og verklýsingar. Spurningar og svör.

Steinn utanhúss

Málningarkerfi á stein

Fyrir málun steinsteypu er vert að íhuga nokkra hluti sem geta haft veruleg áhrif á endingu og gæði málningarkerfis. Mikilvægt er að gera hlutina rétta í upphafi, því viðgerðir geta verið tímafrekar og kostnaðarsamar.

Nokkur atriði til umhugsunar fyrir málun steinsteypu.

Efnisyfirlit kafla

Steinsteypa og málning

Hlutverk málningarefna á steinsteypu.

Til að reyna að koma í veg fyrir skemmdir á steinsteypu eru notuð ýmis konar yfirborðsefni, eins og sílanefni og málning. Þeirra varnarhlutverk felst í að hindra að skaðleg efni, eins og vatn, klóríð og koltvísýringur komist að steypunni og inn í hana.

Fegrunarhlutverk málningar og áhrif hennar til að breyta útliti hluta er mikilvægt. Í sumum tilvikum getur útlit og áhrif málningar skipt jafnvel meira máli en varnarhlutverkið. Málning getur breytt hlutum á ýmsan máta, t.d. lit, gljáa, áferð, falið ýmis líti, o.s.frv.

Málningarkerfi á stein utanhúss

Hefðbundið málningkerfi inniheldur hreinsunaraðgerðir, ástand yfirborðs við málun og hvernig skuli staðið að sjálfri máluninni. Steinflöturinn skal vera hreinn, þurr, fastur viðkomu og a.m.k. eins mánaðar gamall við málun.

1. Fjarlægið fitu, olíu, sót og önnur óhreinindi með olíuhreinsi eða málningarhreinsi. Mikilvægt er að skola vel í burt með vatni. Ryk, mold og önnur óhreinindi skal fjarlægja með háþrýstiþvotti. Duftsmitandi fleti og sementshúð (t.d. á flekasteyptum einingum) skal fjarlægja með kröftugum háþrýstiþvotti eða sandblæstri. Veðrun til margra ára getur komið að gagni.

Málning getur haft góða viðloðun við rykkorn, sem aftur á móti hafa ekki viðloðun við yfirborðið. Olía og fita mynda örfínt lag, sem hindrar málningu að komast að yfirborðinu til að tryggja viðloðun.

2. Mælt er með því að sílanbera nýjan og/eða ómálaðan múr. Þetta er sér í lagi mikilvægt á sprungusvæði. Ef flötur er sprunginn sá verklýsingu um meðhöndlun sprungna í kaflanum ,,Sprunguviðgerðir".
3. Grunnun og málun.

Verklýsingu fyrir málun steins er einnig hægt að sjá í ,,Málningarhandbók heimilanna".

Hægt er m.a. að velja milli eftirfarandi kosta...

1. 2-3 umferðir af Vitretex (8210).
2. Grunna með þynntri Brynju (8820) og 2 umferðir af Vitretex (8210).
3. Grunna með þynntri Brynju (8820) og 2 umferðir af Steinsílan (8850).

Athugasemdir

• Svolítið hefur borið á málningarkerfum með einni umferð af mattri terpentínuþynnanlegri akrýlmálningu (t.d. Brynja) og einni umferð af plastþeytumálningu (t.d. Vitretex). Slíkt er ekki æskilegt sökum (lita-) og gljámunar og mun vænlegra er að mála einfaldlega tvær umferðir af Vitretex.
• Mikilvægt er að grunna með Brynju undir Steinsílan sökum þess að Steinsílan veitir ekki vörn gegn koltvísýringi og karbóneringu.

Sprunguviðgerðir

Steinsteypa hefur almennt séð lítið þanþol og á því til að springa við slíkt álag. Mikilvægt er að koma í veg fyrir frekari skemmdir með að huga að sprunguviðgerðum í tíma. Steypuskemmdir geta verið margþættar og mismunandi. Sprunguviðgerðir á steinsteypu eru algengar og hér eru verklýsingar um slíkar viðgerðir.

Ekki hika við að leita ráða hjá fagmönnum!

Markmið sprunguviðgerða er m.a. að...

• Hindra að vatn komist inn í sprungur og skemmi út frá sér.
• Gefa lýtarlaust steinyfirborð.

Verklýsingar fyrir sprunguviðgerðir

Hér er um að ræða almennar verklýsingar á sprungusvæði, bæði á stakar sprungur og hins vegar sprungunet. Steinflöturinn skal vera hreinn, þurr, fastur viðkomu og a.m.k. eins mánaðar gamall við málun. Þegar um er að ræða þröngar sprungur og sprungukerfi hafa sílanefni virkað mjög vel að halda vatni frá steininum og hjálpa þar af leiðandi að koma í veg fyrir frekari sprungumyndun. Í stuttu máli sagt þá nær sílanefni að verja frekari sprungumyndun ef sprungur eru þrengri en 0,15-0,2 mm. Stærri sprungur en það þarf að fylla upp í. Allt er þetta þó háð aðstæðum hverju sinni.

Þröngar stakar sprungur.
Stakar sprungur < 0,15-0,2 mm.

1. Fjarlægja allan lausan múr.
2. Bera vatnsfælu (Mónósílan 40) á.
3. Málað yfir með teygjanlegri málningu.

Sjá nánar í Rb-blaði Eq4.014 „Sprungur í útveggjum steinhúsa”.

Víðar stakar sprungur.
Stakar sprungur > 0,2-0,3 mm.

1. Fjarlægja allan lausan múr.
2. Bera vatnsfælu (Mónósílan 40) á.
3. Loka og fela með innþrýstiaðferð með múrblöndu.

Sjá nánar í Rb-blaði Eq4.015 „Innþrýstitækni”.

Sögun sprungna er á undanhaldi og er aðeins notað á svokallaðar þenslusprungur sem hreyfast mikið.

Sprungunet.
Ef um er að ræða fíngerðar sprungur í vel föstum múr. Þá er oftast notaðar tvær aðferðir til viðgerða, þ.e.a.s. með notkun vatnsfælu og teygjanlegra málningar eða með þunnmúr.

Meðhöndlun með vatnsfælu.

1. Fjarlægja allan lausan múr.
2. Bera vatnsfælu (Mónósílan) á.
3. Hægt er að mála yfir með teygjanlegri málningu líkt og Vitretex þykkmálningu (vörunr. 8215), sem fylgir betur hreyfingu sprunga en önnur efni.

Meðhöndlun með þunnmúr.
1. Fjarlægja allan lausan múr og málningu.
2. Bera þunnmúr á sprungusvæðið (filtera).
3. Bera vatnsfælu (Mónósílan 40) á.
4. Grunna og mála.

Los í múrhúð.
Strjúka yfir flötinn með hamri og brjóta upp þar sem heyrist holhljóð og endurpússa.
Brjóta skal upp ef um er að ræða...

• Vatnsbretti.
• Stór svæði í múrveggjum.

Litla bletti í múrveggjum er ekki alltaf nauðsynlegt að brjóta upp.

Ryðskemmdir - viðgerðir.

Það þarf að komast í veg fyrir frekari tæringu!

1. Höggva í burt skemmdan stein. Helst vel í kringum styrktarjárnið.
2. Ryðhreinsa og mála, t.d. 2-3 umferðir af Hempadur 4514.
3. Setja viðgerðaefni í skemmdina.
4. Sílanbera, grunna og mála.

Athugasemdir um sprunguviðgerðir.

• Ef ekki er mikið veðurálag, þ.e.a.s. vindur kastar lítið vatni inn í sprungukerfi, virkar sílanefni betur á sprungukerfi og á stærri sprungur.
• Sílanefni eiga að fara beint á beran stein og inn í sprungur. Sílanefni festast ekki á gamla málningu.
• Því þykkara sem teygjanlega málning er borin á, þeim mun meiri sprunguhreyfingu þolir filman.
• Athugið að sprungur geta verið misvíðar eftir því hvort veður sé heitt eða kalt.
• Fjarlægja þarf allan mosa og þörunga með klórsápu og háþrýstiþvotti.

Hitastig við málun

Bestur árangur næst ef málað er við 15 - 25 °C. Aftur á móti eru ekki margir dagar á ári, þar sem íslensk veðrátta býður upp á slíkar aðstæður. Yfirleitt verðum við að gera okkur að góðu lægra hitastig. Þess ber þó að gæta, að vatnsmálning má ekki nota við hitastig undir +5 °C, né má hún frjósa. Hitastig flatarins skal alltaf vera a.m.k. 3 gráður yfir daggarmarki við málun; Sjá daggarmarksútreikninga.

Vinnslueiginleikar flestra málningarefna koma best fram þegar hitastig málningar er 15-25 °C. Ef mála skal kalda fleti er sérlega mikilvægt að tryggja að málningin sé nærri þessum hita, annars er hætta á að hún sé stíf og óþjál.